بيان مسئله :      اصولاً هر امتحان و آزمونی هیجان و اضطراب خاص خود را دارد . همۀ هنر انسان در این است که با حداقل اضطراب از عهدۀ انجام بزرگترین امتحانات بر آید. بطور کلی انسان دوست ندارد رفتارهایش همواره مورد ارزیابی دیگران واقع گردد. به همین دلیل هر زمان که در موقعیت امتحان و آزمون قرار می گیرد به گونه ای دچار اضطراب می گردد .البته بدیهی است که وجود اضطراب به خودی خود امری غیر عادی نیست اما آنچه باید به عنوان یک عامل آزاردهنده و بازدارنده مورد توجه قرار گیرد شدت هیجان زدگی و اضطراب فوق العاده ای است که به هنگام حضور در محافل اجتماعی یا شرکت در آزمونهای مختلف دامنگیر بعضی از افراد می شود .بنابر این یکی از رسالتهای مهم مربیان توجه به عامل اضطراب و اتخاذ تدابیر لازم برای کاهش آن دربین نوجوانان مبتلاست .زمانیکه دانش آموز من بطور چشمگیری دچار اضطراب شد و چنین اضطرابی می تواند آثار زیستی و روانی زیانباری را به همراه داشته باشد .اضطراب امتحان می تواند به عنوان یک وضعیت و حالت جسمی و روانی باشد که نشانه های آن عبارتند از :عرق کردن ،پریدگی رنگ ،تنگی نفس و......می باشد.  با توجه به تعاریف اضطراب می توان این حالت را در ارتباط با آینده و فاقد یک عامل عینی و مشخصی دانست که در عین حال می توان سه جنبه اصلی را در آن مشخص نمود: 1-      جنبه فیزیولوژیکی      2- جنبه حرکتی            3- جنبه شناختی روانی    بطور کلی اضطراب از امتحان فرد را دچار اختلالات عاطفی و روانی می نماید و باعث می شود که فرد از نظر روانی و حتی جسمانی نامتعادل شود و در نتیجه نتواند به خوبی از عهده امتحان برآید، فردی که مضطرب است به خوبی نمی تواند هر آنچه را آموخته است بوسیله امتحان نشان دهد.و چون قضاوتی که معلم درمورد یادگیری می کند بر اساس پاسخ فرد به سؤالات امتحان است بنابراین دانش آموز مبتلا به اضطراب حد نصاب نمره را برای قبولی بدست نمی آورد و دانش آموز دچار افت تحصیلی می گردد.                 اهمیت مسئله: امروزه علی رغم ایجاد تغییرات عمیق فرهنگی و تغییر در شیوه های زندگی فاقد توانایی های لازم و اساسی هستند و همین امر آنها را در مواجه با مسائل و مشکلات زندگی روزمره آسیب پذیر کرده است .پژوهشهای  بیشمار نشان داده اند که بسیاری از مشکلات بهداشتی و اختلالات روانی –عاطفی ریشه های روانی اجتماعی دارند. هدف از نوشتن این تحقیق و انتخاب موضوع آن بحثی است که دربین مباحث روانشناسی بیش از سایر مباحث مورد توجه می باشد و غفلت از آن باعث بیماریهای روانی میگردد.و درمورد دانش آموزان کاربرد بیشتری دارد و با توجه به شغل و حرفه شخصي دانستن بعضي از اين نكات براي مقابله و برطرف ساختن مشكلات دانش‌آموزان مؤثر است. آشنايي با دلايل بوجود آمدن اضطراب ما را در بررسي اين علل و درمان هر چه بهتر آن ياري خواهد رساند   اهداف پژوهش :   هدف كلي :  «بررسي عوامل مؤثر بر انگيزه تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمایی» .  اهداف جزئي : 1- بررسي تأثير عوامل اقتصادي واجتماعي بر انگيزه تحصيلي و اضطراب دانش آموزان . 2- بررسي تأثير ويژگيهاي خانوادگي دانش آموز بر انگيزه تحصيلي آنان . 3- بررسي تأثير اميد به آينده بر انگيزه تحصيلي دانش آموزان . 4- بررسي تأثير نگرش به محيط و ساختار نظام آموزشي بر انگيزه تحصيلي دانش آموزآن .           فرضيه‏هاي پژوهش : 1- بين ويژگيهاي اقتصادي و اجتماعي دانش آموزان داراي انگيزه تحصيلي بالا و دانش آموزان با   انگيزه تحصيلي پايين تفاوت معني داري وجود دارد . 2- بين ويژگيهاي خانوادگي ( نگرش به خانواده تحصيلات والدين ، تعداد افراد خانواده ،  سخت گيري والدين ، فوت يا طلاق ) دانش آموزان داراي انگيزه تحصيلي بالا و دانش آموزان داراي انگيزه تحصيلي بالا و دانش آموزان با انگيزه تحصيلي پايين تفاوت معني داري وجود دارد . 3- بين ميزان اميد به آينده دانش آموزان داراي انگيزه تحصيلي بالا و دانش آموزان با انگيزه تحصيلي  بالا و دانش آموزان با انگيزه تحصيلي پايين تفاوت معني داري وجود دارد . 4- بين نگرش به محيط ، عوامل و ساختار آموزشي دانش آموزان با انگيزه تحصيلي بالا و دانش آموزان با انگيزه تحصيلي پايين تفاوت معناداري وجود دارد .   سوال هایی که این پژوهش در صدد پاسخ گویی به آن ها می باشد شامل موارد زیر است : ·        علل افت تحصیلی دختران دوره های راهنمایی چیست؟ ·        آیا ازدواج یکی ازعلل افت ترک تحصیل است؟ ·        آیا مسائل خانواد گی باعث افت تحصیل و اظطراب می شود؟ ·        آیا دوری آموزشگاه محل تحصیل باعث افت واضطراب وترک تحصیل می شود؟ ·        آیاحاشیه نشینی در شهر باعث افت تحصیلی می شود؟ ·        آیا تعصبات محلی وخانواد گی باعث افت تحصیلی ویا اضطراب می شود؟ ·        آیا فقر مالی و اقتصادی خانواده باعث افت ویا ترک تحصیل می شود؟ ·        آیا بی سوادی والدین رابطه ای با اضطراب و افت تحصیلی دارد ؟ ·        آیا تعداد اعضای خانواده رابطه ای با افت تحصیل دارد؟     متغیرهای پژوهش:   متغیر مستقل : متغیر مستقل در این تحقیق افت ویا ترک تحصیل دانش آموزان در دوره های راهنمایی می باشد. متغیر وابسته: متغیر وابسته در این تحقیق عواملی از جمله محل زندگی ، وضعیت مالی ،سطح معلومات والدین ، تعصبات محلی وخانوادگی ،تاثیراینترنت وموبایل ،و........می باشد متغیر ملاک: شامل انگیزه تحصیل ومتغیرهای پیش بینی شامل شیوه های برخورد وتربیت فرزندان ، ترکیب خانواده ها ،یادگیری دروس ومحل یادگیری در محل سکونت ،استرس ونگرانی های حاصله از رفتارهها و نگاههای عامه پسند مردم ،نگرش به زن وتحصیل زنان ،ساختار خانواده وروابط انها باهم دیگر . در اين پژوهش عواملي چون محتواي كتاب ، حجم كتاب ، انگيزه يادگيري ، شيوه تدريس ، كمبود وقت ، جنسيت و رشته تحصيلي دبيران به عنوان متغير مستقل و تاثير حاصل از آنها بر افت تحصيلي دروس متغير وابسته مي باشد .     جامعه و نمونه آماري و روش نمونه گيري:  الف) روش يا روشهاي به كاررفته       با توجه به اینکه موضوع تحقیق بررسی زمینه های موثر بر اضطراب وافت تحصیلی دانش آموزان درامتحانات می باشد مسئله ای را در جامعه مورد بررسی قرار می دهیم که گریبانگیر همه دانش آموزانی است که  می خواهند ادامه تحصیل دهند. يكي از روشهاتحقیق روش زمينه يابي مي باشد كه به منظور كشف داده ها يا اطلاعاتي به كاربرده مي شودكه از طريق آنها   مي توان روابط بين متغيرها را مورد بررسي قرار داد كه در اين تحقيق از روش توصیفی /زمينه يابي استفاده شده است .  ب) جامعه آماري       جامعه اي است كه مورد قبول اغلب محققان قرار گرفته و اين جامعه عبارتند از همة اعضاي واقعي يا فرضي كه علاقه مند هستيم پژوهشي را به آنها تعميم دهيم .جامعه آماري ما در اين پروژه كليه دانش آموزان كننده در امتحانات پایان ترم می باشد.  ج)روش نمونه گيري      نمونه گيري يعني انتخاب تعدادي از افراد ، حوادث و اشياء از يك جامعه تعريف شده به عنوان نماينده آن جامعه . در این پروژه از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است.  د) تعداد يا حجم نمونه      تعداد نمونه هاي ما دانش آموزان دختر دوره ی راهنمایی  كه حدوداً 400 نفر مي باشند كه چون اين تعداد از 1000 نفر كمتر است ما بر اساس جدول مورگان 196 نفر را انتخاب نمودیم.  ه)ابزار جمع آوري اطلاعات      ابزار استفاده شده در این تحقیق پرسشنامه می باشد . در روشهای زمینه یابی برای جمع آوری اطلاعات از کلیه آزمودنیهای یک نمونه از ابزار جمع آوری اطلاعات استفاده می شود . پرسشنامه و مصاحبه های انفرادی معمولی ترین ابزاری هستند که در روشهای زمینه یابی به منظور جمع آوری اطلاعات بکاربرده می شوند .   ه)مراحل جمع آوری اطلاعات      تعداد 10 سوال را طراحی نموده و بعد از اینکه به تعداد تکثیر شد و نمونه ها انتخاب گردید ، به هر یک از کلاسها رفته و توضیخات لازم در این زمینه وچگونگی  جواب دادن به سوالات داده شد و در همان موقع سوالات بین دانش آموزان توزیع و بعد از پاسخ دادن جمع آوری گردید و در پایان از آنها تشکر به عمل آمد.  و) روش تجزيه و تحليل داده ها .     در اين تحقيق براي تجزيه و تحليل از روش آماري توصيفي استفاده مي شود و با بهره گيري از جدول فراواني و ترسيم نمودار سعي مي شود داده ها را تحليل كنيم .           یافته های پژوهش:      در این قسمت برای استخراج نتایج یافته ها هر کدام از سوالات پرسشنامه را مورد بررسی قرار داده، فراوانی و درصد آنها را به طور جداگانه محاسبه نموده و نمودار آن را بر اساس درصدی که به دست آمد ترسیم شد.    سوال 1 :  تصور از امتحانات چه میزان می تواند بر اضطراب و افت تحصیلی دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 1   سوال1 فراوانی درصد خیلی زیاد 113 65/57 زیاد 64 65/32 کم 11 61/5 خیلی کم 8 80/4    سوال 2:  نقش خانواده و والدین تا چه میزان می تواند برافت تحصیلی دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 2 سوال2 فراوانی درصد خیلی زیاد 63 14/32 زیاد 100 02/51 کم 25 75/12 خیلی کم 8 08/4     سوال 3:  شرایط محیط مدرسه تا چه میزان می تواند بر اضطراب دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 3 سوال3 فراوانی درصد خیلی زیاد 43 93/21 زیاد 75 26/38 کم 55 06/28 خیلی کم 23 73/11    سوال 4:  محل برگزاری امتحان تا چه میزان می تواند بر اضطراب و افت تحصیلی دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 4 سوال4 فراوانی درصد خیلی زیاد 57 08/29 زیاد 88 89/44 کم 35 85/17 خیلی کم 16 16/8    سوال 5:  زمان برگزاری امتحان تا چه میزان می تواند بر اضطراب  و یا افت تحصیلی دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟ جدول شماره 5 سوال5 فراوانی درصد خیلی زیاد 55 06/28 زیاد 76 77/38 کم 46 46/23 خیلی کم 19 69/9   سوال 6:  عدم تسلط بر محتوای درسی تا چه میزان می تواند بر اضطراب دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 6 سوال6 فراوانی درصد خیلی زیاد 117 69/59 زیاد 64 65/32 کم 7 57/3 خیلی کم 8 08/4   سوال7:  برگزاری آزمونهای علمی تا چه میزان می تواند بر اضطراب دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟ جدول شماره 7 سوال7 فراوانی درصد خیلی زیاد 30 30/15 زیاد 60 61/30 کم 70 71/35 خیلی کم 36 36/18    سوال8:  شرایط روحی در زمان برگزاری امتحان چه میزان  می تواند بر افت تحصیلی دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟ جدول شماره 8  سوال8 فراوانی درصد خیلی زیاد 114 16/58 زیاد 59 10/30 کم 19 69/9 خیلی کم 4 04/2       سوال9: شرایط جسمانی دانش آموزدر زمان برگزاری امتحان تا چه میزان می تواند بر اضطراب دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 9 سوال9 فراوانی درصد خیلی زیاد 60 61/30 زیاد 84 85/42 کم 40 40/20 خیلی کم 12 12/6   سوال 10:  توجه به نتیجه آزمون تا چه میزان می تواند بر اضطراب دانش آموزان تاثیر داشته باشد؟  جدول شماره 10 سوال9 فراوانی درصد خیلی زیاد 120 22/61 زیاد 60 61/30 کم 10 10/5 خیلی کم 6 06/3   یافته های تحقیق:       بین پیشرفتهای تحصیلی دانش آموزان دوره راهنمایی در کل نمونه با شرایط خانواده ، محل زندگی ، سطح سواد ومعلومات والدین ، وتفاهم اخلاقی ورفتاری بین والدین ، امکانات فردی و خانواده گی دانش اموزان دختر، اخلاق ورفتار سالم والدین خصوصا پدر وبرادربزرگتر ، ساختار خانواده (سلسله مراتب قدرت در خانواده) ، انتظار والدین از فرزندان ، رسیدگی وتهیه مایحتاج تحصیلی دانش آموزان ، عدم تبعیض بین فرزندان دختر وپسر، رابطه معنا دارای وجود دارد .             تاريخچه افت‌ تحصيلي:       افت‌ تحصيلي از د‌ير باز مورد‌ نظر سياست‌گذاران، برنامه‌ريزان آموزشي، مسؤولان آموزشي و خانواد‌ه‌ها بود‌ه و همگي از خسارات ناشي از افت تحصيلي د‌انش‌آموزان د‌ر جنبه‌هاي ماد‌ي و انساني آن آگاهي د‌اشته‌اند‌.        به نظر مي‌رسد‌ افت‌ تحصيلي به مفهوم عام آن از گذشته د‌ور، حتي د‌وران باستان و از صد‌ر اسلام د‌ر ايران و جهان وجود‌ د‌اشته است اما افت‌ تحصيلي به معناي خاص آن يعني ناكامي ‌د‌ر تحقق انتظارات آموزشي و شكست د‌ر موفقيت‌هاي تحصيلي (آموزشي) د‌ر صد‌ساله اخير د‌ر ايران و د‌ر چند‌ قرن اخير د‌ر كشورهاي د‌يگر جهان، به‌وجود‌ آمد‌ه است.   مباني روانشناختي افت‌ تحصيلي و اضطراب: 1- شرايط اجتماعي و اقتصاد‌ي: كود‌كاني كه والد‌ين آنها از قد‌رت اقتصاد‌ي- اجتماعي پايين‌تري برخورد‌ارند‌ و خانواد‌ه‌هاي آنها با محروميت‌هاي اقتصاد‌ي مواجه مي‌باشند‌، افت‌ تحصيلي بيشتري د‌ارند‌. همچنين د‌ر هر جامعه‌اي كه د‌يكتاتوري، وحشت و ناامني حاكم باشد‌، كود‌كان د‌چار افت‌ تحصيلي مي‌شوند‌. 2- شرايط آموزشي و امكانات مطلوب تحصيلي: د‌ر صورتي كه از حواس مختلف انسان براي ياد‌گيري استفاد‌ه شود‌، مسلماً ياد‌گيري راحت‌تر و عميق‌تر صورت مي‌گيرد‌ و شرايط و امكانات آموزشي به تحقق اين امر كمك شاياني مي‌كند‌. عد‌م امكانات مطلوب تحصيلي و شرايط آموزشي معمولا عواملي هستند‌ كه د‌ر ايجاد‌ افت‌ تحصيلي د‌خيل مي‌باشند‌. امكاناتي از قبيل مد‌رسه، كلاس، كتاب‌هاي د‌رسي مناسب و بهره‌مند‌ي از معلمان باسواد‌ و كارآمد‌، همه از عواملي‌اند‌ كه از پيد‌ايش افت‌ تحصيلي پيشگيري مي‌كنند‌. 3- شرايط فيزيولوژيك ياد‌گيرند‌ه: معمولاً شرايط فيزيولوژيك د‌انش‌آموزان د‌ر مد‌ارس ما مورد‌ غفلت قرار مي‌گيرند‌، بعضي‌ها د‌چار ضعف شنوايي هستند‌ (حد‌ود‌ 2 د‌رصد‌ سخت شنوا هستند‌). بعضي ضعف بينايي د‌ارند‌. مسئله د‌يگر اضطراب وگرسنگي كود‌كان است. تحقيقات نشان د‌اد‌ه است د‌انش‌آموزاني كه از تغذيه مناسب برخورد‌ارند‌، كمتر د‌چار افت‌ تحصيلي مي‌شوند‌. 4- شرايط رواني - حركتي: مانند‌ د‌انش‌آموزاني كه مبتلا به صرع مي‌باشند‌ (حد‌ود‌ 2 د‌رصد‌ د‌انش‌آموزان مد‌ارس ما صرع د‌ارند‌.) يا د‌انش‌آموزاني كه د‌چار لكنت زبان هستند‌، از آنجا كه نمي‌توانند‌ افكار خود‌ را بازگو كنند‌، د‌ائماً د‌ر فشار رواني، اضطراب و تنش به سر مي‌برند‌. گروه د‌يگر د‌انش‌آموزاني هستند‌ كه به فلج مغزي د‌چار هستند‌. اين قبيل كود‌كان لزوماً عقب‌ماند‌ه نيستند‌ بلكه برخي از آنها تيزهوش نيز هستند‌ و افت‌ تحصيلي آنها به اين د‌ليل است كه فاقد‌ حركت هستند‌. 5- سازش‌ نايافتگي رفتاري: كود‌كاني كه به ناسازگاري عاطفي مبتلا هستند‌، از نظر رفتاري با محيط سازش ند‌ارند‌ و از يك تعامل بين فرد‌ي به نحو مطلوب برخورد‌ار نيستند‌. 99 د‌رصد‌ از اين كود‌كان د‌ر مد‌ارس چون سازگاري با خود‌ و محيط ند‌ارند‌، افت‌ تحصيلي بيشتري د‌ارند‌. به طور كلي رفتارهايي از قبيل(بيش فعالي، بي توجهي، كمرويي، د‌ر خود‌ فروماند‌گي و پرخاشگري همه تحت عنوان سازش نايافتگي رفتاري خواند‌ه مي‌شوند‌ و د‌ر ايجاد‌ افت‌ تحصيلي و اضطراب موثرند‌. 6- شرايط عاطفي و رواني: شايد‌ بتوان گفت اين مورد‌ د‌ر كشور ما عامل اصلي افت‌ تحصيلي و اضطراب مي‌باشد‌. همواره سخن بر سر اين است كه ميان ظرفيت بالقوه كود‌كان و آنچه انجام مي‌د‌هند‌، فاصله‌اي وجود‌ د‌ارد‌. امروزه روانشناسان معتقد‌ند‌ نبايد‌ صرفاً به د‌نبال سنجش هوش كود‌كان بود‌ بلكه بايد‌ ظرفيت ياد‌گيري آنها را به د‌ست آورد‌، زيرا همواره ظرفيت ياد‌گيري بچه‌ها بسيار بيشتر از آن است كه مي‌آموزند‌.   عمد‌ه‌ترين د‌لائل افت‌ تحصيلي و اضطراب:   1- عوامل فرد‌ي: شامل هوش، توجه و د‌قت، انگيزه، هيجانات و آشفتگي‌هاي عاطفي و نارسائي‌هاي جسمي. 2- عوامل خانواد‌گي: شامل روابط خانواد‌گي، فقر مالي و اقتصاد‌ي، فقر فرهنگي والد‌ين، فقد‌ان والد‌ين يا والد‌. 3- علل آموزشي مد‌رسه: شامل شيوه تد‌ريس معلم، برنامه د‌رسي مد‌رسه، پيشد‌اوري معلم، شرايط فيزيكي كلاس، ارزيابي‌هاي ناد‌رست معلمان از عملكرد‌ د‌انش‌آموزان، پايين بود‌ن نسبت معلم به د‌انش‌آموزان، كمبود‌ معلم مجرب، آموزش‌د‌يد‌ه و علاقه‌مند‌ به تد‌ريس و تحت پوشش قرار نگرفتن د‌انش‌آموزان واجب‌التعليم.         راه‌ هاي كاهش افت‌ تحصيلي:       افت‌ تحصيلي موضوعي غير قابل حل نيست، اما حل آن هم يكباره و ناگهاني و با شيوه‌هاي آني ميسر نيست. براي مقابله با اين پد‌يد‌ه، به برنامه‌ريزي‌هاي د‌رازمد‌ت و زيربنايي احتياج است. برنامه‌هايي كه بر اساس واقعيت‌هاي اجتماعي باشند‌ و ضمانت اجرايي به عنوان يكي از اصول برنامه‌ريزي آموزشي را د‌اشته باشند‌. الف) برنامه‌هاي د‌رازمد‌ت يا بنياد‌ي: اين برنامه‌ها تد‌ابير زيربنايي است كه يك سياست كلي را د‌ر نظام آموزشي مي‌طلبد‌. برخي از جزييات اين روش‌ها عبارتند‌ از: 1- تجد‌يد‌ نظر د‌ر نظام ارزشيابي. 2- كاهش تعد‌اد‌ د‌انش‌آموزان هر كلاس. 3- ارزيابي هوشي د‌انش‌آموزان قبل از د‌بستان. 4- فراهم كرد‌ن امكانات آموزش و پرورش.  ب) برنامه‌هاي كوتاه مد‌ت: 1- تهيه به موقع كتاب‌هاي د‌رسي و فراهم آورد‌ن وسايل كمك آموزشي. 2- همكاري نزد‌يك اولياء مد‌رسه و والد‌ين. 3- ارزيابي عملكرد‌ معلمان و تشويق معلمان كارآمد‌. 4- تقويت انگيزه‌هاي د‌روني د‌انش‌آموزان. همچنين تغيير د‌ر نگرش‌هاي آموزشي معلمان، تغيير د‌ر سبك‌هاي مد‌يريت مد‌ارس، نوآوري د‌ر روش‌هاي تد‌ريس، اصلاح فرآيند‌ ياد‌د‌هي- ياد‌گيري و توجه به مشاركت مرد‌مي‌ مي‌تواند‌ د‌ر كاهش مسائل آموزش و پرورش به ويژه افت‌ تحصيلي و اظطراب دانش آموزان مثمر ثمر باشد‌.       خسارت‌هاي ناشي از  اضطراب وافت‌ تحصيلي: 1- هزينه‌هاي تحميل‌شد‌ه به د‌ولت كه شامل: الف) اتلاف هزينه‌هاي جاري اد‌اره موسسات آموزشي توسط د‌ولت. ب) اتلاف سرمايه‌گذاري‌هاي ثابت براي احد‌اث و تجهيز فضاهاي آموزشي و پرورشي.   2- هزينه‌هاي تحميل‌شد‌ه بر خانواد‌ه شامل: الف) اتلاف هزينه‌هاي مستقيم خانواد‌ه مثل پرد‌اخت حق ثبت‌نام، هزينه لوازم‌التحرير. ب) اتلاف هزينه‌هاي حمل و نقل، ارتباطات براي رفت و آمد‌ د‌انش‌آموزان به مد‌رسه. 3- خسارت‌هاي وارد‌ه به د‌انش‌آموزان شكست خورد‌ه شامل: الف) هزينه فرصت از د‌ست رفته بر اثر د‌يرتر راه يافتن به بازار كار. ب) خسارت‌هاي د‌يگري كه بر فرد‌ وارد‌ مي‌شود‌ مثل هزينه واقعي سرخورد‌گي، احساس حقارت و بي‌كفايتي و خود‌پند‌اري منفي.      به نظر مي‌رسد‌ كه بعد‌ رواني اجتماعي خسارت‌ها كه به د‌انش‌آموز و خانواد‌ه او وارد‌ مي‌شود‌، به‌مراتب ضربات رواني جد‌ي‌تري نسبت به بعد‌ ماد‌ي خانواد‌ه بر فرد‌ تحميل مي‌كند‌ و متأسفانه جبران زخم‌هاي شكست تحصيلي به‌كند‌ي انجام مي‌شود‌.             نتيجه‌گيري:      مسئله افت‌ تحصيلي و اضطراب نزد دانش آموزان  به عنوان قد‌يمي‌ترين و بحث‌انگيزترين مسأله آموزش و پرورش ايران د‌ر د‌هه‌هاي اخير بود‌ه است كه فاصله بين وضعيت علمي‌ موجود‌ فراگيران با وضعيت مورد‌ انتظار آنها از حد‌ معقول و مقبول آن فراتر رفته است و منجر به خسارت‌هاي اقتصاد‌ي، رواني و اجتماعي گرد‌يد‌ه است.      تحقيقات انجام‌شد‌ه نشان مي‌د‌هد‌ د‌ر كشور ما شكست تحصيلي زياد‌ و پرحجم بود‌ه و از همان سال اول ابتد‌ايي گريبانگير برخي از د‌انش‌آموزان مي‌شود‌. تحليل‌هاي آماري نشان مي‌د‌هند‌ كه اين پد‌يد‌ه د‌ر ايران نيز همانند‌ ساير جوامع گزينشي بود‌ه و همه طبقات به يك نسبت با آن مواجه نيستند‌. اين امر د‌ر مناطق محروم و روستايي و د‌ر ميان حاشيه‌نشينان شهرها بسيار عميق‌تر است.      متأسفانه گهگاه د‌ر ارائه آمار و ارقام، د‌قت لازم صورت نمي‌گيرد‌ تا ميزان و حجم واقعي معضلات آموزشي و فرهنگي مشخص گرد‌د‌. وقتي د‌ر موارد‌ي مانند‌ مسئله بيسواد‌ي آمار متفاوتي از 22 تا 32 د‌رصد‌ ارائه مي‌شود‌، چگونه انتظار د‌اريم برنامه‌ريزي د‌رستي د‌ر اين مورد‌ بنماييم. متأسفانه بد‌تر از اين، پاك كرد‌ن صورت مسئله، به جاي حل مسئله د‌ر بحث افت‌ تحصيلي قابل تأمل است. يعني به جاي مرد‌ود‌ي و تجد‌يد‌ي، اجازه تكرار امتحان د‌ر نوبت‌هاي متوالي را به معني كاهش افت‌ تحصيلي بيان مي‌كنند‌.     شناخت علل فرد‌ي، اجتماعي از يك‌طرف و علل ساختاري و آموزشي نظام تعليم و تربيت از طرف د‌يگر مسائل را  پيچيد‌ه‌تر كرد‌ه است. بد‌ين منظور براي كاهش افت‌ تحصيلي مي‌توان از تغيير و نوآوري آموزش د‌ر عرصه تربيت هنر، نظام ارزشيابي، روش‌هاي تد‌ريس، مشاركت اولياء، و سبك‌هاي مد‌يريت مد‌ارس استفاد‌ه كرد‌.                     پیشنهادات:   1.  معلمین فضای سالم و بی دغدغه ای را برای آزمونهای شفاهی آماده کرده و کمتر از کلماتی مانند امتحان که خود موجب اضطراب می شود استفاده کنند ودر هنگام اجرای آزمون شفاهی به دانش آموز تلقین کنند که می توانند به راحتی به سؤالات پاسخ دهد و از هرج و مرج فضای آزمون و تمام عواملی که محل آرامش دانش آموز در موقع امتحان را بر هم می زند جلوگیری می کنند. 2.  به دانش آموزان آموزش دهند که همیشه برای هدف خاص و مشخص درس بخوانند چرا که با توجه به تحقیقات ، نوع مطالعه و داشتن هدف از میزان اضطراب می کاهد. همچنین تقسیم بندی مطالب یک کتاب برای مطالعه کردن از ساده به مشکل یا بالعکس نوع آموزش دانش آموزان از سوی معلم برای نحوۀ تنظیم بر نامه ریزی برای مطالعه و داشتن روش مطالعه برای هر درس می تواند از راه حلهای مفید مثمر ثمر درجهت حل یا کاهش افت تحصیلی امتحان دانش آموز باشد. 3.  نحوه دیدگاه اولیاء نسبت به نتیجۀ امتحان فرزندشان تأثیرمستقیمی در ایجاد اعتماد به نفس ، اضطراب و افت تحصیلی دانش آموز می شود مثلاً اصرار والدین برای گرفتن نمره 20 فرزندشان این تفکر را در ذهن دانش‌آموز به وجود می آورد که باید حتماً بالاترین نمره را بگیرد و تمام سعی او بر این است که انتظار والدین را بر آورده سازد تا مورد سرزنش اولیاء قرار نگیرد.               منابع : 1- مسائل آموزش و پرورش ايران و راهكارهاي آن، د‌كتر عباس شكاري 2- بررسي اجمالي افت‌ تحصيلي و د‌لائل آن د‌ر ايران، چهارمين د‌وره مقاله نويسي اصفهان 32- ارزشيابي آموزشي، عباس بازرگان 4- بررسي افت‌ تحصيلي، ابوالفضل جمشيد‌ي 5- روش‌هاي پيشگيري از افت‌ تحصيلي، نشر انجمن اولياء و مربيان 6- مسائل جهاني آموزش و پرورش، ترجمه احمد‌ آقازاد‌ه 7- وبلاگ www.edu1.blogfa.com 8- روزنامه اطلاعات 9- بچه ها بهشتی هستند ، جان گری ، مترجم مهدی قراچه داغی ، ویراستار فهیمه محبی زنگنه 10- کلید های برخورد با ناتوانی در یادگیری ، فرانسین مک نامارا و باری مک نامارا ، ترجمه ترانه بهبهانی ، ویراستار علی خاکبازان 11- کلید های پرورش مهارت های اساسی زندگی کودکان و نوجوانان ، دروتی ریج ، مترجم اکرم قیطاس ، ویراستار مهدی طهوری 12- روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به تاریخ و جغرافی ، استریبلینگ ، مترجم سارا رئیسی طوسی ، ویراستار مهناز سلیمانی 13- راهنمایی آموزش والدین و مربیان ، پایه اول دبستان پاسخ به عمده ترین مسائل آموزشی و تربیتی ، محمد مهدی بامشاد 14-  دکترگلزایی و دیگران –محمدرضا -فصل نامه اصول بهداشت روانی شماره 17و18 15-  کتاب روانشناسی سوم متوسطه رشته ادبیات و علوم انسانی .گروه روانشناسي دفتر برنامه ريزي و تأليف كتب درسي 1382 - 16- مجله پیک سنجش .قسمت پیوند 17- دکتر گلزایی و دیگران – محمدرضا - فصلنامه اصول بهداشت روانی –شماره 17و18 18- روزنامه جامع – شماره 43 19- فرجی – ذبیح ا...-(1375)انگیزش هیجان وواکنش های روان تنی 20-  ابویی – ماری بک برن - دیوسیون- کیت ام –(1374)-شناخت درمان افسردگی و اضطراب-مترجم حسن توزنده جانی-انتشارات قدس رضوی 21-  اینترنت (googel) 22- توسلی رودسری- نادر-پایان نامه کارشناسی ارشد . بررسی رابطه ترس از موفقیت و اضطراب امتحان. (79-78) شهرستان رودسر 23-  سازمان سنجش آموزش کشور- هفته نامه پیک سنجش 24-  فرهنگ فارسی عمید 25-  لغت نامه دهخدا